Politica 89.8
Τι αναφέρει στην ανακοίνωση του και η πρόταση του για δημόσιο διάλογο με την συμμετοχή όλων των εμπλεκόμενων φορέων.
Αναλυτικά η σχετική ανακοίνωση:
Ο Σύλλογος Αρχιτεκτόνων Νομού Ηρακλείου παρακολουθεί με ιδιαίτερο ενδιαφέρον τη δημόσια συζήτηση για τη χωροθέτηση του νέου γηπέδου του ΟΦΗ και θεωρεί αυτονόητη την ανάγκη για μια σύγχρονη, ασφαλή και λειτουργική αθλητική εγκατάσταση που θα ανταποκρίνεται στις ανάγκες της ομάδας του Ο.Φ.Η. και της πόλης.
Η συζήτηση, ωστόσο, δεν μπορεί να περιοριστεί στο ερώτημα αν το Ηράκλειο χρειάζεται νέο γήπεδο. Το κρίσιμο πολεοδομικό ερώτημα είναι: πού πρέπει να χωροθετηθεί μια εγκατάσταση τέτοιας κλίμακας και με ποιο συνολικό σχεδιασμό, ώστε η δημιουργία της να μην υποβαθμίσει αλλά να ενισχύσει τη λειτουργία και την ποιότητα ζωής της πόλης και των κατοίκων.
Τι προβλέπει το πολεοδομικό υπόβαθρο στην περιοχή
Στο εγκεκριμένο ρυμοτομικό διάγραμμα του ΦΕΚ 753/Δ/29.12.1989, που αφορά τμήματα των Πολεοδομικών Ενοτήτων 6 «Θέρισσος – Δειλινά» και 8 «Μασταμπάς – Κορώνη», τα Ο.Τ. 264 και 267 φέρουν την ένδειξη Κ.Χ. (κοινόχρηστος χώρος), ενώ το Ο.Τ. 263 φέρει την ένδειξη «Χώρος Αθλητικού Κέντρου».
Η διάκριση αυτή είναι ουσιώδης. Η ύπαρξη πρόβλεψης για χώρο αθλητικού κέντρου στο Ο.Τ. 263 δεν σημαίνει αυτομάτως ότι οποιαδήποτε μεγάλης κλίμακας αθλητική εγκατάσταση, ούτε το σύνολο των αναγκαίων συνοδευτικών λειτουργιών της, μπορεί να χωροθετηθεί χωρίς συνολική πολεοδομική αξιολόγηση της περιοχής και των επιπτώσεώντης.
Η ίδια η περιοχή έχει αναγνωρισμένη ανάγκη για κοινόχρηστους χώρους
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η ίδια η Δημοτική Αρχή έχει αναγνωρίσει θεσμικά και μελετητικά την έλλειψη οργανωμένων κοινόχρηστων χώρων στις περιοχές Μεσαμπελιών και Κορώνη Μαγαρά. Σε επίσημη ανακοίνωση του Δήμου Ηρακλείου για τη βιοκλιματική αναβάθμιση 12 κοινόχρηστων χώρων, αναφέρεται χαρακτηριστικά ότι στις συγκεκριμένες περιοχές υπάρχει «αυξημένη οικοδομική ανάπτυξη και μεγάλη έλλειψη διαμορφωμένων κοινόχρηστων χώρων».
Η συγκεκριμένη μελέτη αφορούσε συνολικά 12 κοινόχρηστους χώρους, συνολικής έκτασης 13.702,32 τ.μ., εκ των οποίων δύο βρίσκονται στην περιοχή του Κορώνη Μαγαρά. Ο ίδιος ο Δήμος συνδέει τη δημιουργία και αναβάθμιση των χώρων αυτών με την αναζωογόνηση των γειτονιών, τη βελτίωση του μικροκλίματος, τη μείωση του φαινομένου της αστικής θερμικής νησίδας και τη βελτίωση των συνθηκών διαβίωσης.
Ο δημόσιος χώρος δεν είναι «κενή» γη
Σε μια πόλη όπως το Ηράκλειο, όπου η πυκνή και διαρκώς εξελισσόμενη δόμηση έχει περιορίσει σημαντικά το απόθεμα ελεύθερων και οργανωμένων χώρων, που διαχρονικά χώροι πρασίνου είτε έχουν καταργηθεί είτε παραδοθεί σε οικοδομική δραστηριότητα, κάθε κοινόχρηστη έκταση αποκτά ακόμη μεγαλύτερη αξία. Οι χώροι πρασίνου, αναψυχής, περιπάτου, άθλησης και κοινωνικής συνύπαρξης συμβάλλουν ουσιαστικά στην ποιότητα ζωής, στη βελτίωση του μικροκλίματος και στην αντιμετώπιση των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής, ενώ παράλληλα αποτελούν ζήτημα κοινωνικής ισότητας, καθώς για μεγάλο μέρος των κατοίκων αποτελούν τον μοναδικό καθημερινά προσβάσιμο χώρο αναψυχής και κοινωνικής επαφής.
Για τον λόγο αυτό, η διαχείριση της δημόσιας γης δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά με όρους οικοδομικής ή οικονομικής αξιοποίησης. Κάθε μεταβολή της χρήσης της οφείλει να αξιολογείται με βάση τη συνολική επίδρασή της στην πόλη, στις γειτονιές και στις επόμενες γενιές, με προτεραιότητα στη διατήρηση και ενίσχυση του δημόσιου χώρου.
Ο δημόσιος χώρος δεν είναι αυτός που «περισσεύει» από την πόλη· είναι κοινό αγαθό, με κοινωνική, περιβαλλοντική και πολεοδομική αξία, περιορισμένο και δύσκολα ανακτήσιμο.
Ένα γήπεδο είναι πολλά περισσότερα από τον αγωνιστικό χώρο
Η χωροθέτηση ενός σύγχρονου ποδοσφαιρικού γηπέδου δεν αφορά μόνο το κτίριο των κερκίδων και τον αγωνιστικό χώρο. Αφορά ένα σύνολο λειτουργιών και υποδομών μεγάλης κλίμακας: προσβάσεις πεζών και οχημάτων, χώρους στάθμευσης, δημόσια συγκοινωνία, προσβασιμότητα για ΑμεΑ, κυκλοφοριακή συνδεσιμότητα και πρόβλεψη κυκλοφοριακής μελέτης κατά τις ημέρες αγώνων, ασφάλεια και διαχείριση πλήθους, υποστηρικτικές και διοικητικές χρήσεις, δίκτυα κοινής ωφέλειας και γενικότερα τις επιπτώσεις μιας εγκατάστασης που λειτουργεί σε διαφορετική κλίμακα από εκείνη των καθημερινών χρήσεων της γειτονιάς.
Επομένως, η καταλληλότητα μιας τέτοιας χωροθέτησης δεν μπορεί να κρίνεται αποσπασματικά, μόνο από το αν υπάρχει ένας χαρακτηρισμένος αθλητικός χώρος. Απαιτείται συνολική αποτίμηση της φέρουσας ικανότητας της περιοχής και του ισοζυγίου δημόσιου χώρου που δημιουργείται ή χάνεται.
Συνολικός σχεδιασμός
Η Δημοτική Αρχή έχει δημοσίως αναφέρει ότι η διαδικασία βρίσκεται σε πρώιμο στάδιο και ότι εξετάζεται η υλοποίηση του εγχειρήματος μέσω μοντέλου «διπλής ανάπλασης». Ο ΣΑΝΗ θεωρεί ότι ακριβώς σε αυτό το στάδιο πρέπει να γίνει η ουσιαστική πολεοδομική συζήτηση, πριν από τη λήψη οριστικών αποφάσεων για τη χωροθέτηση και πριν η επιλογή καταστεί τετελεσμένο γεγονός.
Η δημιουργία νέου γηπέδου μπορεί να αποτελέσει αφορμή για μια πραγματική αναβάθμιση του Ηρακλείου, μόνο εφόσον ενταχθεί σε ένα ευρύτερο και τεκμηριωμένο σχέδιο για την πόλη. Η έννοια της «διπλής ανάπλασης» δεν μπορεί να αποτελεί από μόνη της πολεοδομική τεκμηρίωση της χωροθέτησης· οφείλει να συνοδεύεται από σαφές σχέδιο για τις χρήσεις γης, το ισοζύγιο κοινόχρηστων χώρων, την κυκλοφορία, τις μετακινήσεις και τις περιβαλλοντικές και κοινωνικές επιπτώσεις.
Η πρόταση του ΣΑΝΗ
Πιστεύουμε ότι ένα έργο τέτοιας σημασίας πρέπει να αντιμετωπιστεί με την αντίστοιχη πολεοδομική σοβαρότητα και να αποτελέσει μέρος ενός συνολικού σχεδιασμού για το μέλλον του Ηρακλείου.
Για τον λόγο αυτό, ο Σύλλογος Αρχιτεκτόνων θεωρεί ότι πρέπει να εξεταστεί σοβαρά η χωροθέτηση μιας εγκατάστασης τέτοιας κλίμακας στην περιαστική ζώνη, μέσω συνολικού χωρικού και πολεοδομικού σχεδιασμού, όπου μπορούν να εξασφαλιστούν οι απαιτούμενες εκτάσεις, οι υποστηρικτικές χρήσεις, οι αναγκαίες υποδομές κυκλοφορίας και στάθμευσης, η δημόσια συγκοινωνία και η ασφαλής πρόσβαση, χωρίς να αφαιρείται πολύτιμο απόθεμα κοινόχρηστου χώρου από τον ήδη επιβαρυμένο αστικό ιστό.
Ανοιχτός διάλογος με πολεοδομικά κριτήρια
Καλούμε τον Δήμο Ηρακλείου, την Περιφέρεια Κρήτης, τον ΟΦΗ και όλους τους εμπλεκόμενους φορείς να ανοίξουν έναν ουσιαστικό δημόσιο διάλογο για τη χωροθέτηση του νέου γηπέδου, με βάση συγκεκριμένα και μετρήσιμα πολεοδομικά κριτήρια:
- το συνολικό ισχύον πολεοδομικό και χωροταξικό καθεστώς και τυχόν απαιτούμενες τροποποιήσεις,
- τη διατήρηση και ενίσχυση του αποθέματος κοινόχρηστων και κοινωφελών χώρων,
- το ισοζύγιο πρασίνου και ελεύθερων χώρων και τη συμβολή του έργου στην κλιματική ανθεκτικότητα της πόλης,
- την κυκλοφοριακή επιβάρυνση και τη δυνατότητα εξυπηρέτησης από δημόσια συγκοινωνία,
- την ασφαλή και καθολικά προσβάσιμη κίνηση πεζών, ποδηλάτων και οχημάτων,
- τις ανάγκες στάθμευσης και διαχείρισης των ημερών υψηλής επισκεψιμότητας,
- τη συνολική φέρουσα ικανότητα της περιοχής και τις περιβαλλοντικές και κοινωνικές επιπτώσεις,
- την ένταξη του έργου σε ένα ευρύτερο σχέδιο ανάπτυξης και αναβάθμισης της πόλης.
Το Ηράκλειο χρειάζεται ένα σύγχρονο γήπεδο. Χρειάζεται όμως και δημόσιο χώρο.
Το ένα δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως αντίπαλο του άλλου. Η πρόκληση του πολεοδομικού σχεδιασμού είναι ακριβώς να βρεθεί η λύση που θα επιτρέψει στην πόλη να αποκτήσει μια σημαντική αθλητική υποδομή χωρίς να υποθηκεύσει το πολύτιμο απόθεμα ελεύθερου και κοινόχρηστου χώρου που τόσο έχει ανάγκη.
