Politica 89.8
Η ραγδαία στεγαστική κρίση που πλήττει την Ελλάδα, κυρίως στα χρόνια μετά την πανδημία, είναι παραπάνω από εμφανής και στην Κρήτη, η οποία αντιμετωπίζει σημαντικό πρόβλημα στην κάλυψη των στεγαστικών αναγκών τόσο των ντόπιων, όσο και φοιτητών, υγειονομικών, εκπαιδευτικών και συνολικά των νοικοκυριών.
Ο διπλασιασμός των τιμών των ενοικίων περίπου μέσα σε μία οκταετία, η έλλειψη προσιτής και οικονομικής κατοικίας για μακροχρόνια στέγαση, η επέκταση της βραχυχρόνιας μίσθωσης, η διάθεση σημαντικού τμήματος κατοικιών για τις τουριστικές ανάγκες και το αναξιοποίητο κτιριακό απόθεμα είναι όλοι παράγοντες που εντείνουν το στεγαστικό πρόβλημα και επηρεάζουν άμεσα τους πιο ευάλωτους πολίτες.
Υπό αυτό το πρίσμα, σημαντικά αυξημένη εμφανίζεται η αστεγία στην Κρήτη τα τελευταία χρόνια, με τις βεβαιώσεις αστεγίας να πολλαπλασιάζονται και ολοένα και περισσότερα άτομα να δυσκολεύονται να ανταπεξέλθουν στο αυξημένο κόστος ζωής, στερούμενοι ακόμα και την κατοικία τους. Σύμφωνα με όσα καταγράφει το Περιφερειακό Παρατηρητήριο Κοινωνικής Ένταξης της Περιφέρειας Κρήτης, την περίοδο 2018-2023 καταγράφεται σαφής και ιδιαίτερα έντονη αύξηση του αριθμού των Βεβαιώσεων Αστεγίας στην Περιφέρεια Κρήτης με τις αιτήσεις από 226 το 2018, να αγγίζουν τις 1.478 το 2023. Σχεδόν το 77% αυτών των αιτήσεων καταγράφονται στην Π.Ε. Ηρακλείου, ενώ η Περιφερειακή Ενότητα του Ρεθύμνου είναι η μοναδική που εμφανίζει μειωτικές τάσεις και αποκλιμάκωση της αστεγίας, γεγονός που αποδίδεται τόσο στις αφανείς διαστάσεις της φτώχειας και της αστεγίας, όσο και στο αισθητά πιο περιορισμένο πρόβλημα του Νομού.
Στο Ρέθυμνο οι καταγεγραμμένοι άστεγοι είναι σε αυτή τη φάση 27, ωστόσο πρόκειται για αριθμό ο οποίος διαρκώς μεταβάλλεται. Αρκετοί από αυτούς μάλιστα δεν είναι απαραίτητα άτομα που ζουν υπαίθρια και σε ακατάλληλες εξωτερικές εγκαταστάσεις, αλλά και άνθρωποι στο όριο της χρεοκοπίας, με κίνδυνο απώλειας περιουσίας και πρώτης κατοικίας. Πρέπει να θεωρείται δεδομένο ότι η φτώχεια και η αστεγία έχουν αθέατες μορφές, ενώ αρκετοί ευάλωτοι πολίτες δεν απευθύνονται απαραίτητα στις τοπικές υπηρεσίες για βοήθεια, αναζητώντας εναλλακτικές και ενδεχομένως πιο οριστικές και μακροπρόθεσμες λύσεις. Σύμφωνα με την έρευνα «Φτώχεια και Στεγαστική Επισφάλεια στις Αγροτικές Περιοχές υπό το πρίσμα της Κοινωνικής Ανθεκτικότητας – POVE.R.RE» που υλοποιήθηκε από το Τμήμα Κοινωνικής Πολιτικής του Παντείου Πανεπιστημίου για την περίοδο 2022-2025, μεγάλο ποσοστό του αγροτικού πληθυσμού του Ρεθύμνου βιώνει φτώχεια που δεν καταγράφεται στις στατιστικές, καθώς επιβιώνει μέσα από μορφές αυτοπαραγωγής, ανταλλαγών και οικογενειακής αλληλοβοήθειας, γεγονός που αποκρύπτει το πραγματικό μέγεθος του προβλήματος.
Το Παρατηρητήριο αρχικά προσδιορίζει την αστεγία ως ένα σύνθετο κοινωνικό φαινόμενο, το οποίο δεν περιορίζεται στη διαβίωση στον δρόμο, αλλά περιλαμβάνει διαφορετικές μορφές στεγαστικού αποκλεισμού και επισφάλειας. Οι Βεβαιώσεις Αστεγίας έχουν ιδιαίτερη σημασία, καθώς αποτελούν διοικητική πιστοποίηση της κατάστασης αστεγίας από τις αρμόδιες κοινωνικές υπηρεσίες των Δήμων ή τα Κέντρα Κοινότητας, κατόπιν κοινωνικής διερεύνησης των πραγματικών συνθηκών διαβίωσης. Αφορούν, μεταξύ άλλων, άτομα που διαβιούν στον δρόμο ή σε ακατάλληλα καταλύματα και στερούνται σταθερής και κατάλληλης στέγης. Η έκδοσή τους δεν εξυπηρετεί μόνο την πιστοποίηση μιας κοινωνικής κατάστασης, αλλά συνδέεται με την πρόσβαση του ενδιαφερόμενου σε παροχές και υπηρεσίες κοινωνικής προστασίας, μεταξύ των οποίων και το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα, όταν απαιτείται πιστοποίηση της ιδιότητας του αστέγου. Ωστόσο, οι Βεβαιώσεις αστεγίας και ο αριθμός τους, σύμφωνα πάντα με το Παρατηρητήριο, δεν ταυτίζεται κατ’ ανάγκη με τον αριθμό των μοναδικών ατόμων που βιώνουν αστεγία ούτε με το συνολικό μέγεθος του φαινομένου, με δεδομένο ότι υπάρχουν άτομα που παραμένουν εκτός του συστήματος κοινωνικής προστασίας και δεν αποτυπώνονται στα στοιχεία.
